Kwaliteitsverbetering door Reductie van Variatie

Daarna wordt er ten aanzien van gekozen aspect van het kwaliteitsprobleem data verzameld. Niet alleen door te kijken naar eindcontrole of klachten, maar ook door te bepalen hoe het proces gedurende de uitvoering presteert.

In deze fase wordt data verzameld zodat er een antwoord kan worden gevonden op vragen als:

• Hoe vaak treedt de afwijking op?
• Waar in het proces wordt de afwijking zichtbaar?
  
• Welke producten, batches, lijnen of shifts zijn betrokken?
  
• Hoeveel rework of scrap ontstaat hierdoor?
• Welke metingen zijn betrouwbaar en welke niet?
  
• Welke data ontbreekt om het probleem beter te begrijpen?

Een belangrijk aandachtspunt is de meetmethode zelf. Als metingen niet consistent zijn, wordt analyse kwetsbaar. Dan ontstaat discussie over cijfers in plaats van inzicht in het proces.

Het is geen doel op zich om data te verzamelen, het doel is om data te verzamelen die bruikbaar is om analyses te doen die tot de oorzaken leiden. Data moet helpen om de analyse feitelijker te maken. Nooit om schuld toe te wijzen, maar om zichtbaar te maken wat de oorzaken zijn, zodat die aangepakt kunnen worden.

Als de data verzameld is, volgt de analyse. In de Analyze-fase wordt onderzocht welke factoren het meeste invloed hebben op de uitkomst. Dat is belangrijk, omdat kwaliteitsproblemen vaak meerdere mogelijke oorzaken hebben.

Een afwijkend product kan bijvoorbeeld worden veroorzaakt door variatie in grondstoffen, machine-instellingen, temperaturen, slijtage, meetfouten, overdracht tussen ploegen of verschillen in werkwijze. Zonder gedegen analyse is het verleidelijk om een voor de hand liggende oorzaak aan te pakken, terwijl de echte oorzaak mogelijk ergens anders ligt.

In deze fase wordt de stap gemaakt van vermoedens van mogelijke oorzaken naar feitelijke en aantoonbare oorzaken. Dat gebeurt door de verrzamelde data te combineren met de proceskennis van operators, engineers, kwaliteitsmedewerkers en leidinggevenden.

Typische analysevragen zijn:

• Welke procesfactoren hangen samen met de afwijking?
• Wanneer ontstaat de meeste variatie?
• Welke instellingen of omstandigheden verschillen per batch, lijn of shift?
• Waar wijkt de praktijk af van de standaard?
• Welke meetvariatie beïnvloedt de conclusies?
• Welke oorzaak heeft de grootste impact op uitval of rework?

Dit is vaak het punt waarop duidelijk wordt dat een kwaliteitsprobleem niet één oorzaak heeft, maar een combinatie van factoren. Juist daarom is een gestructureerde aanpak nodig. Anders worden verbeteringen vooral gebaseerd op aannames of op wat iemand als eerste of hardste roept.

Na de analyse worden verbetermaatregelen bedacht en gekozen. Dat is bewust. In kwaliteitsverbetering is de verleiding groot om direct extra controles, training of instructies toe te voegen. Dat klinkt aantrekkelijk. Maar zonder goede analyse wordt het proces vaak moeilijker of langzamer, zonder dat de echt oorzaak is aangepakt.

In deze fase worden oplossingen getest die passen bij de gevonden oorzaken. Denk aan:

• Standaardiseren van kritische procesinstellingen;
• Verbeteren van werkinstructies op punten waar verschillende werkwijzen worden gevolgd;
  
• Verminderen van variatie in grondstoffen en instellingen;
• Aanpassen van controlepunten op basis van risico;
• Verbeteren van meetmethoden;
  
• Met behulp van opleiding, verkleinen van verschillen tussen ploegen of lijnen;
• Toepassen van experimenten om procesinstellingen te optimaliseren.

Verbeteren gebeurt bij voorkeur in gecontroleerde stappen. Eerst toetsen met behulp van een pilot, daarna opschalen. Zo blijft zichtbaar of een maatregel werkelijk effect heeft op uitval, rework, klachten of processtabiliteit.

Lean Six Sigma is hier vooral praktisch. De methode dwingt om niet alleen te vragen of een oplossing logisch klinkt, maar ook of deze aantoonbaar verbetering oplevert.

De laatste stap is borging. Juist bij kwaliteitsverbetering is dit belangrijk. Een proces kan tijdelijk beter presteren na een verbeteractie, maar oude werkwijzen keren snel terug als de nieuwe standaard niet duidelijk is ingebouwd in de dagelijkse operatie.

In deze fase wordt vastgelegd:

• Welke werkwijze de nieuwe standaard is;
• Welke procesinstellingen kritisch zijn;
• Welke performance indicatoren worden bijgehouden;
• Wie afwijkingen bespreekt en opvolgt;
• Hoe meetmethoden betrouwbaar blijven;
  
• Wanneer wordt bijgestuurd;
• Hoe nieuwe medewerkers of ploegen worden meegenomen.
  

Borging vraagt discipline. Dat klinkt misschien minder vernieuwend dan een nieuwe technologie of extra controlesysteem, maar het bepaalt wel of kwaliteit blijvend verbetert.

Kwaliteit & variatiereductie is daarmee geen eenmalige actie. Het is een manier om structureel beter te begrijpen waarom afwijkingen ontstaan, welke oorzaken bepalend zijn en hoe proceskwaliteit wordt vastgehouden in de dagelijkse manier van werken.